FASD – cichy wyrok na całe życie. Gdynia pokazuje, jak pomagać tym, których świat często nie widzi

FASD, czyli Spektrum Płodowych Zaburzeń Alkoholowych, to nieuleczalny zestaw zaburzeń rozwojowych, który może powstać, gdy kobieta w ciąży sięga po alkohol. I trzeba to powiedzieć bez ogródek: nie istnieje bezpieczna jego dawka w okresie prenatalnym. Skutki mogą być dramatyczne – dzieci rodzą się z trudnościami poznawczymi, problemami z koncentracją, uczeniem się, relacjami społecznymi czy samodzielnością. To wyzwania, które pozostają z nimi na całe życie, niezależnie od tego, jak intensywna będzie terapia.

Właśnie o tej codzienności osób z FASD i o tym, jak skutecznie je wspierać, rozmawiano w Gdyni podczas ogólnopolskiej konferencji „Kierunek dorosłość – międzysektorowa współpraca wobec młodych dorosłych z FASD”. Spotkanie zgromadziło ok. 350 specjalistów z całej Polski – lekarzy, terapeutów, sędziów, pedagogów i pracowników pomocy społecznej – i stało się przestrzenią do wymiany wiedzy oraz dobrych praktyk.

Wsparcie nie może kończyć się na osiemnastych urodzinach

Jak podkreślił Tomasz Augustyniak, wiceprezydent Gdyni, w debacie o FASD najczęściej pojawia się apel o całkowitą abstynencję w ciąży. To ważne, ale równie istotne jest to, co dzieje się później – kiedy dzieci z diagnozą dorastają i próbują odnaleźć się w dorosłym świecie. – Dzisiejsze spotkanie jest wyjątkowe, bo gromadzi przedstawicieli wszystkich kluczowych sektorów – zdrowia, edukacji, pomocy społecznej i wymiaru sprawiedliwości. Tylko razem możemy zbudować system wsparcia, który odpowie na rzeczywiste potrzeby tych młodych ludzi – podkreślił.

O konieczności takiej współpracy mówiła także dr Agata Cichoń-Chojnacka, kierująca Gdyńskim Centrum Diagnozy i Terapii FASD. – Dzieci z FASD nie wyrastają z tego zaburzenia. Kiedy kończą 18 lat, często zostają bez żadnej pomocy systemowej. Wtedy rośnie ryzyko wykluczenia, popadnięcia w konflikt z prawem czy uzależnienia od świadczeń socjalnych. Tymczasem zintegrowane działania różnych instytucji mogą dać im realną szansę na samodzielne życie – zaznaczyła.

Gdynia była wśród pionierów

Gdynia dostrzegła potrzebę specjalistycznego wsparcia dzieci z zaburzeniami poalkoholowymi już w 2010 roku, uruchamiając jeden z pierwszych w Polsce miejskich punktów diagnozy i terapii FAS, finansowany z budżetu samorządu. Początkowo działał on przy ul. Wejherowskiej 65 w Zespole Placówek Specjalistycznych. W 2016 roku został przekształcony w wyspecjalizowaną jednostkę – Gdyńskie Centrum Diagnozy i Terapii FASD, które funkcjonuje do dziś.

Od tamtej pory postawiono tam już ponad 600 diagnoz, z czego w 316 przypadkach potwierdzono FASD. Centrum nie tylko prowadzi terapie i rehabilitację dzieci, ale też szkoli specjalistów, organizuje grupy wsparcia i szerzy wiedzę o skutkach picia alkoholu w ciąży.

Kierunek: samodzielność i integracja

Konferencja w Gdyni nie była jedynie podsumowaniem dotychczasowych działań – to również impuls do dalszej współpracy. Eksperci z sądownictwa, ochrony zdrowia, organizacji społecznych i placówek terapeutycznych dzielili się sprawdzonymi rozwiązaniami, które mogą pomóc młodym dorosłym z FASD odnaleźć się w społeczeństwie. Cel tych działań pozostaje jasny: dać tym osobom szansę na niezależność i życie, w którym nie będą ofiarami decyzji podjętych przed ich narodzinami.

Grażyna Bojarska-Dreher, (materiały:gdynia.pl)